Kamienica przy ul. Obrońców Westerplatte 37 w Starej Oliwie (Gdańsk) z 1899 r.

W ramach swych spacerów często mijam fantastyczne przykłady kunsztu dawnych architektów. Postanowiłam, że zdjęcia, które wykonuję warto zgromadzić w jednym miejscu, i udostępnić tym, którzy być może poszukują inspiracji w swojej pracy konserwatorskiej lub projektowej w internecie. Dzisiaj o wysokiej urody budynku z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte 37 w Gdańsku. Kamienica szczególnie zasługująca na udokumentowanie. Poniżej zamieszczam fotografie (starałam się nie kompresować zbyt mocno tam, gdzie szczególnie ważne jest, aby nie zgubił się detal). Zachęcam też do dzielenia się informacjami na temat budynku:)

Kamienica z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie
Kamienica z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie

Fragmenty elewacji:

Kamienica z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie, fragment
Kamienica z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie, fragment
kartusz
Zbliżenie na kartusz herbowy.
Kamienica z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie, fragment
Kamienica z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie, fragment
Kamienica z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie, dekoracyjny szczyt
Dekoracyjny szczyt kamienicy z 1899 roku przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku Oliwie.
Okna werandy kamienicy przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku.
Weranda kamienicy przy ul. Obrońców Westerplatte w Gdańsku.

Widoczne witrażowe okna i drewniane kolumny zdobiące werandę.

Widoczne elementy sztukatorskie elewacji: zdobienia okien, dekoracyjny poziomy fryz oraz boniowany pilaster.
motyw dekoracyjny elewacji
Zbliżenie na dekoracje sztukatorskie.
zabytkowy daszek
Zabytkowy kuty daszek nad drzwiami wejściowymi do kamienicy.
Emaliowana powojenna tablica z numerem domu. Poniżej niewielka emaliowana tabliczka ze strzałką kierunkową. Tabliczka może pochodzić z 1 poł. XX wieku.
Stara dekoracyjna kuta krata w kondygnacji piwnic.
Dekoracyjna kuta krata w kondygnacji piwnic.

Przyglądając sie dziś kamienicy zauważyłam, że wiekszość okien została niedawno wymieniona na nowe. Rozumiejąc potrzeby mieszkańców, aby zamontować szczelne okna nie mogę jednak nie poruszyć problemu estetyki okien współczesnych. Głównym problemem, który napotykamy przy zamawianiu okien jest podział, wielkość światła okna i szerokość listew, z których wykonuje się ramy. W krajach o bogatszych doświadczeniach i, nie ukrywajmy zamożniejszych, takich jak np. Niemcy, istnieją firmy specjalizujące się w oknach specjalnych, nietypowych. Firmy te są w stanie wykonać okno o identycznych szerokościach listew i takim samym świetle jak okno oryginalne. Dodatkowo wykonają repliki słupków i ślemion zdobiących okno.

Dobrym rozwiązaniem jest także zamówienie u biegłego rzemieślnika dokładnej repliki całego okna skrzynkowego i to z punktu widzenia konserwatora zabytków jest sytuacja najlepsza, przy założeniu, że wymiana okna jest naprawdę konieczna. My oczywiście zawsze będziemy namawiać do zachowania oryginalnych okien.

Docierając do sedna: w Polsce jest nam baaaaardzo daleko do sytuacji idealnej. Okna wymienia się bez planu, nie bacząc często na podziały i plastykę okna. Wymiany dokonuje właściciel mieszkania, czego skutkiem jest ogólnie panujący chaos, jeśli chodzi o stolarkę okienną na elewacji. Brakuje spójności architektoniczno-plastycznej całego założenia. Minie sporo lat, nim zaczniemy poważnie myśleć o tego typu zagadnieniach, i jeszcze więcej zapewne zanim uda się wypracować w tej kwestii spójną politykę w rozmowach z władzami miast i wspólnotami  mieszkańców.

Poniżej zamieszczam fotografię oryginalnego okna z jedynego mieszkania omawianej posesji, którego właściciel jeszcze nie dokonał wymiany. Być może posłuży ono za podstawę do rekonstrukcji pozostałych okien w przyszłości.

Oryginalna stolarka okienna z kamienicy przy ul. Obr.Westerplatte 37 w Gdańsku
A oto wyniki obserwacji poczynionych na klatce schodowej (dziękuję za informację naprowadzającą). Spod łuszczacej się wskutek starzenia warstw farby,  można dostrzec pierwotnie naniesioną dekorację malarską (polichromię): ściana malowana była na szaro-błękitny kolor, następnie wymalowano dekoracyjną lamperię: za pomocą szablonu naniesiono ornament, poniżej zaś za pomocą pędzla wymalowano delikatne pionowe prążki w odstępach ok. 1 cm (szarą farbą).
ornament wieńczący lamperię na klatce schodowej, Gdańsk Oliwa, ul. Obr. Westerplatte
ornament wieńczący lamperię na klatce schodowej, Gdańsk Oliwa, ul. Obr. Westerplatte 37
ornament pasowy, początek XX w., Gdańsk Oliwa, ul.Obrońców Westerplatte 37
ornament pasowy

Jeszcze ostatnia obserwacja: wyjątkowym elementem klatki schodowej jest  ozdobna metalowa balustrada z motywem roślinnym (fot. poniżej):

balustrada, klatka schodowa